Czym są alimenty i kto powinien je płacić?

Edukacja prawna 29.11.2019, piątek

Alimenty to temat pojawiający się w kontekście należności alimentacyjnych. Często występujący jako jeden z elementów wyroku rozwodowego. Ale czym tak na prawdę są alimenty? Jak je uzyskać? Kto powinien je płacić? W celu uzyskania odpowiedzi i przybliżenia tego tematu, zapraszamy do lektury

Alimenty to pojęcie występujące w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym oznaczające systematyczne, obowiązkowe świadczenia na rzecz rodziny lub byłego małżonka. Alimenty z reguły wypłacane są w formie pieniężnej, a przeznaczane powinny być na środki utrzymania, jak i wychowania. Do środków utrzymania zaliczane są między innymi rzeczy pozwalające na zaspokojenie potrzeb życia codziennego: pożywienie, ubrania, mieszkania, leki. Środki wychowania służą m.in. umożliwieniu rozwoju fizycznego oraz psychicznego, staraniach o zdrowie osoby, dbania o odpowiednie wykształcenie oraz zapewnienie prawidłowego dostępu do dóbr kulturalnych. Alimenty służą zaspokajaniu potrzeb osoby uprawnionej. Wyrok alimentacyjny obejmuje obie formy alimentacyjne, nie jest możliwe orzeczenie tylko jednej z nich. Potrzeby uprawnionego do pobierania alimentów mogą ulegać zmianie, zmieniając się z wraz z wiekiem, sytuacją życiową czy też zdarzeniami losowymi.

Obowiązek alimentacyjny spoczywa głównie na krewnych w linii prostej i na rodzeństwie. Są należne w określonych sytuacjach: dzieciom, rodzicom, małżonkom oraz byłym małżonkom. Z alimentami ściśle związane jest pojęcie niedostatku czyli stanu w którym dana osoba nie może zaspokajać swoich potrzeb w całości lub części. Dotyczy to również osób bliskich nie związanych więzami krwi np. stosunków między ojczymem lub macochą a pasierbem.

Rodzice mają obowiązek do świadczenia względem dziecka alimentów, które nie jest jeszcze w stanie samodzielnie się utrzymać. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy dochody z majątku dziecka są wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania. Świadczenie alimentacyjne nie jest stałe, możliwa jest sytuacja w której to rodzic świadczy alimenty, lecz wraz z upływem czasu to on zaczyna potrzebować pomocy co skutkuje odwróceniem sytuacji w konsekwencji czego to dziecko świadczy na rzecz rodzica. Alimenty na dziecko są wypłacane do osoby sprawującej pieczę nad dzieckiem, tj. przedstawiciela ustawowego dziecka. Istnieje przeświadczenie, jakoby wraz z ukończeniem przez dziecko 18 roku życia wygasał obowiązek alimentacyjny co jest przeświadczeniem błędnym. Rodzic może próbować się uchylić od tego obowiązku wraz ukończeniem 18 roku życia, jednak próba ta nie jest jednoznaczna z powodzeniem. Częstą sytuacją jest uchylenie się od obowiązku w przypadku nadmiernego uszczerbku dla rodzica. Dochodzi do takiej sytuacji w przypadku, gdy zdrowie rodzica nie pozwala na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Jest to równoznaczne z tym, że cierpi on niedostatek i nie potrafi zapewnić sobie odpowiednich warunków życiowych.  Ciekawym przykładem może być osoba, która mimo ukończenia 18 roku życia nie jest w stanie samodzielnie się utrzymywać, z uwagi np. na studiowanie dzienne, które nie pozwala na podjęcie pracy na tzw. pełen etat. Skutkuje to przyznaniem alimentów, które pomogą utrzymać się osobie kształcącej się. Podsumowując, każda sytuacja dotycząca alimentów jest inna, więc każdy przypadek powinien być konkretnie rozpatrywany.

Wysokość alimentów nie jest sprecyzowana przepisami prawa. Każdorazowo zależy od okoliczności danej sytuacji. Wpływ na to mają przede wszystkim potrzeby osoby uprawnionej do pobierania alimentów oraz możliwości majątkowe osoby zobowiązanej do zapłaty. Przykładowo, ojciec dziecka uprawnionego do pobierania alimentów, będący lekarzem posiadający miesięczny dochód w wysokości 25.000,00 zł zapłaci wyższe alimenty, niż ojciec będący pracownikiem budowlanym zarabiający 3.000,00 zł miesięcznie.

Alimenty nie zawsze muszą być uzyskiwane na drodze sądowej, jednak często wysokość wypłacanych alimentów i nieregularność w ich opłacaniu przez zobowiązanego powoduje potrzebę uregulowania tej kwestii na drodze sądowej. Rodzice często nie rozumieją, że alimenty na dziecko mają zaspokajać potrzeby dziecka, a nie rodzica, czy też, że wraz z wiekiem dziecka jego potrzeby rosną.

Pozew o alimenty składa osoba uprawniona, w przypadku małoletniego dziecka jest to przedstawiciel ustawowy, najczęściej jeden z rodziców. Istnieje sporo ułatwień dla osób starających się o alimenty. Powództwo może zostać wytoczone przed sąd zamieszkania dziecka lub sąd zamieszkania pozwanego. Ponadto pozew jest zwolniony z opłaty sądowej oraz skarbowej w przypadku złożenia dokumentu związanego z udziałem pełnomocnika w sprawie.

W pozwie o alimenty konieczne jest wykazanie swoich potrzeb, wszelkie dokumenty ukazujące wydatki uprawnionego są niezbędne do uzyskania odpowiednich alimentów. Takimi dokumentami będą np. wszelkiego rodzaju faktury i paragony przedstawiające koszty wyżywienia, edukacji, aktywności dziecka, jak również te związane z ochroną zdrowia. W przypadku posiadania dokumentów świadczących o zarobkach zobowiązanego również warto je przedstawić.

W sprawach o alimenty pomoc radcy prawnego może okazać się nieoceniona, z uwagi na fakt, że sprawy tego typu wzbudzaj wiele emocji oraz dotyczą osób bliskich. Radca prawny pomoże nam zaczynając od prawidłowego sporządzenia pozwu, odpowiedniego wyliczenia roszczenia,  po fachową reprezentację, która pozwoli na podejście do rozprawy z punktu widzenia ochrony interesów klienta, a nie emocji.

W sytuacji gdy zobowiązany nie płaci alimentów lub płaci w nieodpowiedniej wysokości, posiadając wyrok sądu możemy dochodzić roszczenia u komornika poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W przypadku gdy egzekucja z majątku dłużnika okaże się nieskuteczna, uprawniony może zwrócić się z prośbą o wypłatę świadczeń alimentacyjnych z Funduszu Alimentacyjnego. Świadczenie wypłacane z Funduszu nie może przekraczać 500,00 złotych, nawet w przypadku przyznanych wyższych alimentów. Fundusz Alimentacyjny wypłaca świadczenia tylko gdy uprawnionym jest dziecko do 18 roku życia, a w przypadku odbywania nauki do 25 roku życia. Bezterminowo może być przyznane tylko dzieciom niepełnosprawnym.

Ostatnie aktualności

21.04
2020

Pozasądowe sposoby restrukturyzacji działalności gospodarczej

Czy trudna sytuacja Twojego przedsiębiorstwa to skutek błędnych decyzji biznesowych lub działania nieuczciwego kontrahenta? A może do upadku doprowadziło Cię działanie siły wyższej w postaci koronawirusa COVID-19? Nie wiesz co zrobić z podupadającym biznesem? Jakie kroki podjąć? Ten ten artykuł jest dla Ciebie.

03.04
2020

Ulga badawczo - rozwojowa. Czym jest i kiedy z niej skorzystać?

Czym jest ulga B+R? Dla kogo jest ulga B+R? Co to jest działalność B+R? Co trzeba zrobić, żeby skorzystać z ulgi? Nie wiesz? Zapraszamy do lektury.